Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, yaptığı açıklamada, Sıbistan Anayasası'na göre üçüncü kez cumhurbaşkanı adayı olmasının mümkün olmaması nedeniyle görevinden istifa ettiğini bildirdi. İstifanın ardından geçici cumhurbaşkanlığı görevini, Vuçiç'in yakın müttefiki ve eski başbakan, Meclis Başkanı Ana Brnabiç üstlenecek.
Yeni parlamentonun oluşturulmasının ardından seçilecek Meclis Başkanı'nın Brnabiç'in yerine geçmesi, başbakanı belirlemesi ve yeni cumhurbaşkanlığı seçiminin tarihini belirlemesi bekleniyor.
ÖĞRENCİLERİN ÖNCÜLÜĞÜNDEKİ PROTESTOLAR
Ülkede 25 Ekim'deki seçim, Kasım 2024'te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda meydana gelen ve 16 kişinin hayatını kaybettiği çatı sundurması çökmesinin ardından başlayan protestoların gölgesinde yapılacak. Üniversite öğrencilerinin öncülük ettiği gösterilerde, olayın sorumlularının hesap vermesi ve ülkedeki yolsuzlukla mücadele edilmesi talep edildi. Protestolar zamanla hükümete yönelik daha geniş kapsamlı bir siyasi harekete dönüştü.
Öğrenci hareketi, 14 yıldır iktidarda bulunan SNS'yi seçim yoluyla iktidardan uzaklaştırmayı hedefliyor. Vuçiç ise 12 yıldır başbakan veya cumhurbaşkanı olarak ülke siyasetinin merkezinde yer alıyor.
Öğrencilerin desteklediği seçim listesinde, akademisyenler, öğretmenler, sporcular ve farklı meslek gruplarından isimlerin yer aldığı bildirildi. Öğrenci grupları da seçim kampanyası kapsamında bisikletlerle ülke genelinde tur düzenleyerek hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadele çağrısında bulunuyor.
VUÇİÇ BAŞBAKANLIĞA HAZIRLANIYOR
Sırbistan'da başbakanlık makamı anayasal olarak cumhurbaşkanlığından daha geniş yürütme yetkilerine sahip. Buna karşın Vuçiç, iki dönemlik cumhurbaşkanlığı süresince ülkenin siyasi karar alma süreçlerinde belirleyici aktör oldu. Vuçiç'in son haftalarda SNS'nin seçim kampanyası kapsamında ülke genelinde ziyaretler gerçekleştirdiği, hükümete yakın medya kuruluşlarında canlı yayınlanan programlarda yeni yolların açılışlarına katıldığı, ekonomik destek ve ilaç fiyatlarında indirim gibi vaatleri gündeme getirdiği belirtildi.
Sırbistan'ın bağımsız Sosyal Araştırmalar Bürosu, Vuçiç'in cumhurbaşkanı sıfatıyla bir kamu kurumunu partisinin seçim kampanyasında kullanarak görevini kötüye kullandığı iddiasıyla şikayette bulundu. Vuçiç ise suçlamaları reddetti. İddialarla ilgili hükümetin kontrolündeki yolsuzlukla mücadele kurumlarından henüz açıklama yapılmadı.
HÜKÜMETE YÖNELİK YOLSUZLUK VE DEMOKRASİ ELEŞTİRİLERİ
Vuçiç ve SNS, yolsuzluk, organize suç bağlantıları ve demokratik özgürlüklerin kısıtlanması yönündeki suçlamalarla karşı karşıya bulunuyor. SNS'nin 2012'de iktidara gelmesinden bu yana devlet kurumları üzerindeki etkisini artırdığı ileri sürülürken, parti yönetimi görevi kötüye kullanma iddialarını reddediyor ve yolsuzlukla mücadele sözü veriyor. Protestolara yönelik polis müdahaleleri ve gözaltılar da hükümete yönelik eleştirilerin odağında bulunuyor.
Vuçiç ise protestocuları ve hükümet karşıtı medya kuruluşlarını, herhangi bir kanıt sunmadan, ülkede istikrarsızlık yaratmak ve yabancı güçlerin etkisi altında devleti zayıflatmak istemekle suçluyor. Vuçiç, devlet televizyonu RTS'ye yaptığı açıklamada, seçim gecesinde ülkede karışıklık çıkarmayı planlayan yabancı güçlerin ve kimliği belirsiz kişilerin bulunduğunu öne sürdü.
SIRBİSTAN'IN AB SÜRECİ DE GÜNDEMDE
Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne (AB) üyelik süreci de Vuçiç döneminde demokratik gerileme ve Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşı nedeniyle Moskova'ya uygulanan yaptırımlara katılmaması nedeniyle eleştiriliyor. 25 Ekim'de yapılacak erken genel seçimde SNS'nin yanı sıra Vuçiç'in müttefiki Sosyalist Parti, AB yanlısı muhalefet ittifakı ve çeşitli küçük siyasi gruplar da yarışacak.
Seçimin, Vuçiç'in siyasi geleceği ve SNS'nin 14 yıllık iktidarının devam edip etmeyeceği açısından kritik bir sınav olması bekleniyor.