İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü, dünya tıp tarihine geçecek bir başarıya daha imza attı. Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip, dünyanın ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer naklini gerçekleştirdi. Operasyonda 8 verici ve 8 alıcı olmak üzere toplam 16 ameliyat aynı anda yapıldı.
Daha önce dünyanın ilk canlıdan dörtlü, beşli, altılı ve yedili çapraz karaciğer nakillerini de gerçekleştiren merkez, bu operasyonla kendi rekorunu bir kez daha geliştirdi.
EŞ ZAMANLI 16 AMELİYAT
Sekizli çapraz karaciğer nakli kapsamında 8 verici ve 8 alıcı olmak üzere toplam 16 ameliyat eş zamanlı olarak gerçekleştirildi. Yaklaşık 22 saat süren operasyon için enstitünün ameliyathane ve yoğun bakım kapasitesinin büyük bölümü kullanılırken, cerrah, anestezi uzmanı ve hemşirelerden oluşan 150’nin üzerinde sağlık personeli görev aldı.
Türkiye’de karaciğer nakillerinin önemli bir bölümü canlı vericilerden yapılıyor. Ancak birçok verici, kendi yakınıyla tıbben uyum sağlayamıyor. Bu noktada çapraz nakil sistemi devreye giriyor. Çapraz nakilde, kendi yakınına organ veremeyen verici başka bir hastayla eşleştirilirken, onun yakını da farklı bir hastaya donör olabiliyor. Böylece uyumsuzluk sorunu bilimsel eşleştirme yöntemleriyle aşılabiliyor.
Çapraz nakillerde tüm ameliyatlar birbirine bağlı bir zincir halinde ilerliyor. Zincirde yer alan verici veya alıcılardan herhangi birinin son anda vazgeçmesi durumunda tüm eşleşme sistemi bozulabileceği için operasyonların tamamı aynı anda başlatılıyor.
EŞLEŞTİRME MODELİNDE TÜRK BİLİM İNSANLARININ İMZASI
Malatya’daki tarihi naklin algoritması, ABD’de görev yapan Türk bilim insanları Boston College ekonomi profesörleri Tayfun Sönmez ve Utku Ünver tarafından geliştirilen eşleştirme modeliyle yürütülüyor. Kan grubu, karaciğer boyutu, anatomik yapı ve verici güvenliği gibi çok sayıda kriter değerlendirilerek oluşturulan eşleşmeler, organ bekleyen hastalar için hayati önem taşıyor.
DÜNYADAKİ ÇAPRAZ NAKİLLERİN MERKEZİ MALATYA
Canlı vericili karaciğer naklinde dünyanın önde gelen merkezleri arasında yer alan İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü, çapraz karaciğer nakillerinde de açık ara lider konumda bulunuyor.
Küresel çapraz karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80 ila 90’ı Malatya’da gerçekleştirilirken, merkezde yapılan çapraz karaciğer nakli sayısı 400’ü aştı. Bu alanda ikinci sırada yer alan Hindistan’daki merkezde ise yaklaşık 100 çapraz nakil gerçekleştirildi.
Dünyada Türkiye dışında en fazla üçlü çapraz karaciğer nakli yapılabilirken, canlıdan dörtlü, beşli, altılı ve yedili çapraz karaciğer nakilleri yalnızca İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü’nde gerçekleştirilmişti. Sekizli çapraz nakille merkez kendi rekorunu bir kez daha geliştirdi.
“8’Lİ ÇAPRAZ NAKİL, KRİTİK HASTALAR İÇİN UMUT OLDU”
İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz, sekizli çapraz naklin ortaya çıkış nedeninin çapraz karaciğer nakli havuzunda bulunan bazı hastaların durumlarının kritik seviyeye ulaşması olduğunu söyledi.
Yılmaz, şunları kaydetti:
“İki hastamızın ileri derecede karnında asit birikimi ve sarılığı mevcuttu. Böbrek fonksiyonları da bozulmaya başlamıştı. Bir hastamız da hepatik ensefalopati dediğimiz karaciğer komasına girmişti.”
Bu üç hastayı kapsayan eşleştirme sonucunda sekizli çapraz modelin ortaya çıktığını belirten Yılmaz, “24 hastadan oluşan bir havuz ve 29 donör arasından yapılan eşleştirme sonucunda böyle bir model karşımıza çıktı. Bunun üç hastamızı birden kurtaracağını düşünerek 8’li çapraz karaciğer nakli yapmaya karar verdik” dedi.
“9’LU VE 10’LU ÇAPRAZ NAKİLLER DE YAPABİLİRİZ”
Operasyonun çok büyük bir organizasyon gerektirdiğini ifade eden Yılmaz, enstitünün fiziki altyapı ve ekip kapasitesine dikkat çekerek şunları söyledi:
“İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakil Enstitüsü’nde bugün 8’li yaptık ama 9’lu, 10’lu çapraz karaciğer nakilleri bile yapılabilir. Uygun fiziki olanaklar, operasyon teçhizatı ve karaciğer nakil ekibi olarak bu kadar geniş transplantasyonu yapmaya muktedir bir yapımız var.”
Çoklu çapraz nakillerde temel amacın rekor kırmak değil, daha fazla hastaya organ sunmak olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Amaç çoklu çapraz yapmak değil. Amacımız çapraz karaciğer nakli havuzunda çok bekleyen veya çok acilleşen hastalara bir şekilde ümit sunabilmek, organ sunabilmek” ifadelerini kullandı.
Yılmaz, ameliyatların son hastanın çıkışına kadar yaklaşık 16 saat sürdüğünü, iki hastada damar revizyonu yapılması nedeniyle toplam operasyon süresinin 22 saate ulaştığını belirterek, “Hastalarımızın iyi olması, herhangi bir şu anda sorunlarının olmaması bizim için en büyük mutluluk kaynağı. Bu kadar yorgunluğun üzerine hastalarımızın iyi olması her şeye çare oluyor” dedi.