Yozgat’ta bir dönem önemli geçim kaynaklarından biri olan bağcılık; göç, bakımsızlık ve doğal afetlerin etkisiyle gerilemeye devam ediyor. Şefaatli ile Yerköy ilçeleri arasında uzanan 35 kilometrelik Karanlık Dere Vadisi’ndeki üzüm bağlarının önemli bölümü atıl kalırken, zamanında bakımı yapılmayan bağlardan yeterli verim alınamıyor.
Ankara’da yaşayan Hacı Seyit Üşenmez, ailesine ait bağda üzüm toplarken bölgedeki değişimi ve köylerden büyükşehirlere göçün sonuçlarını anlattı.
Yozgat’ta göç nedeniyle bakımsız kalan ve zamanla üretimin azaldığı üzüm bağlarını yeniden canlandırmak amacıyla yürütülen ıslah çalışmaları, birçok bağın yenilenmesini ve bağcılığın çiftçiler için ek gelir kaynağı haline gelmesini sağladı. Ancak yaklaşık 22 bin 500 dekar alanda sürdürülen bağcılık, geçen yıl yaşanan don ve dolu afetlerinin ardından yeniden darbe aldı. Ürün alamayan üreticilerin bir bölümü kuruyan bağlarını budayarak yenileme çalışmalarına yönelirken, gerekli bakımı yapılamayan bağların önemli bir kısmı atıl kaldı.
Şefaatli ile Yerköy ilçeleri arasında uzanan, doğal güzellikleriyle öne çıkan 35 kilometrelik Karanlık Dere Vadisi’nde de benzer bir tablo yaşanıyor. Büyükşehirlere göç eden bazı aileler, belirli dönemlerde memleketlerine gelerek bağlarındaki üzümleri topluyor. Ancak düzenli bakım ve ilaçlama yapılmayan bağlarda verim düşerken, bakımı sürdürülen bağlarda ise üzüm üretiminin devam ettiği belirtiliyor.
Ankara’da yaşayan Hacı Seyit Üşenmez, Yozgat’ın Caferli köyündeki baba ocağını ziyaret ederek aile fertleriyle birlikte Karanlık Dere Vadisi’ndeki bağlarından üzüm topladı. Ailelerine ait bağın geçmişini anlatan Üşenmez, üzümleri köye götürerek pekmez yapacaklarını söyledi.
Üşenmez, “Burası dede yurdu, ata yurdu. Rahmetli Seyit dedemindi. Eski Devlet Bakanı Şuayip Üşenmez amcam olur. Buraya İzmir, Ege üzümü diktirmişti. Aslında siyeşle kaldırılması lazım ama yapılmadı. Ben de 40 küsur yıldır Ankara’dayım. Kardeşim İstanbul’da, adliye personeli. Geliyoruz, topluyoruz Caferli köyünden. Köye götüreceğiz, pekmez yapacağız” diye konuştu.
“YOZGAT, İÇ ANADOLU’DA EN ÇOK GÖÇ VEREN VİLAYETLERDEN BİRİSİ”
Yozgat’ın yoğun göç veren illerden biri olduğuna dikkati çeken Üşenmez, geçmişte bağların ve köylerin insanlarla dolu olduğunu, göçle birlikte bölgenin eski canlılığını kaybettiğini söyledi.
Çocukluk yıllarının Karanlık Dere Vadisi’nde geçtiğini anlatan Üşenmez, “Bir zamanlar burada çok insanlar vardı. Köyler kalabalıktı, nüfus çoktu. Köyler, şehirlere göç başlayınca boşaldı. Buralar viran hale döndü. Görülmeye görülmeye atıl durumda. Buraya biz göçerdik, 40 gün, bir ay bağ kaynatırdık. Şurada bizim bağ evimiz vardı. 1972-73’lü yıllarda burada yatardık” dedi.
Bölgenin geçmişteki hareketli günlerini özlemle hatırlayan Üşenmez, ırmaktan balık tuttuklarını, pekmez kaynattıkları yerde annesinin balık pişirdiğini, bazlama ve katmer yaptığını anlattı. Bağlarda ailece çalışıp yaşadıklarını belirten Üşenmez, köylerin boşalmasıyla bu yaşam biçiminin de ortadan kalktığını ifade etti.
Üşenmez, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Şimdi işte bu durumda. Ben de 40 küsur yıldır Ankara’dayım. Yani memleket hasreti. Burada su motorları, sesleri, insan sesleri, eşek sesleri, at sesleri cıvıl cıvıldı burası. Köyler boşaldı. Yozgat İç Anadolu’da en çok göç veren vilayetlerden birisi. Ankara’da en çok Çorumlu ve Yozgatlı varmış. Neye geliyorlarsa, halbuki buralarda bağlarını, bahçelerini görseler karınlarını doyururlar, geçimlerini sağlarlar. Ama kaçıp kaçıp geliyorlar. Orada da heder oluyorlar. Perişan oluyorlar. Asgari ücretle çalışıyorlar. Mağdurdurlar. Çok tanıdığım insanlar var Ankara’da.”