DİSK'e bağlı Türkiye Genel Hizmetler İşçileri Sendikası (Genel-İş) Araştırma Dairesi, "Kamuda ve Belediyelerde İstihdam Raporu'nu açıkladı. Rapora göre belediyelerde istihdam edilen kadrolu işçi sayısı son bir yılda yüzde 19,4 düşerken; belediye şirketlerinde çalışan işçilerin oranı ise yüzde 96’ya yükseldi.
DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi'nin (emar) "Kamuda ve Belediyelerde İstihdam Raporu" yayımlandı. Raporda, Türkiye’de kamu ve belediye istihdamının güncel görünümü, bütçeden kamuya ayrılan pay, çalışma koşulları, iş kazaları ve iş cinayetleri, sendikal örgütlenme düzeyleri ele alındı. Raporda, şu saptamalara yer verildi:
"Türkiye’deki 845 bin 313 belediye işçisinin 135 bin 982’si memur, 8 bin 706’sı ise sözleşmeli personel kadrosunda. Geriye kalan 700 bin 625 işçinin ise yüzde 96’sı belediye iktisadi teşebbüslerinde yani belediye şirketlerinde istihdam ediliyor. İşçilerin yüzde 3’ü belediye kadrolarındayken yüzde 1’lik dilim ise güvencesiz olarak çalışıyor. 2024–2025 döneminde belediyelerde toplam işçi sayısı yüzde 3,8 oranında artmıştır. Bu artışın temel kaynağı, yüzde 4,8 oranında yükselen Belediye İktisadi Teşebbüsleri (BİT) işçileri olmuştur. Belediye şirketlerinde çalışan işçi sayısı 671 bin 863 üye ile yükse 96’ya ulaşmıştır. Buna karşılık sürekli işçi sayısında yüzde 19,4’lük dikkat çekici bir azalış yaşanmıştır. Sürekli işçi sayısı son bir yılda 5 bin 769 kişi azalarak 23 bin 893 olmuştur. Veriler, belediye istihdamında kadrolu ve güvenceli çalışmadan uzaklaşılarak BİT’ler üzerinden daha esnek ve güvencesiz istihdam biçimlerinin yaygınlaştığını ortaya koymaktadır.
"Türkiye’de sendikalaşma oranı yüzde 14 iken genel işler işkolunda bu oran yüzde 54"
Genel işler işkolunda örgütlenme oranı, toplam istihdamdaki örgütlenme oranının oldukça üzerinde yüzde 54’tür. DİSK/Genel-İş yaptığı araştırmaya göre erkek işçilerin sendikalaşma oranı yüzde 61,6 iken bu oran kadın işçiler için yüzde 35,7’dir. Ayrıca genel işler işkolunda sendikal örgütlenme yaş gruplarına göre incelendiğinde genç işçilerin örgütlenmesinin düşük olduğu görülmektedir. 15-24 yaş grubundaki 65 bin 367 işçinin yalnızca 18 bin 429’u sendika üyesidir ve örgütlenme oranı işkolunun genelinde yüzde 50’nin üzerindeyken bu yaş grubu için yüzde 28,2’dir."
"Tüm belediye işçilerinin hakları eşitlenmeli, belediye şirket işçilerine kadrove ilave tediye hakkı tanınmalıdır"
DİSK/Genel-İş Sendikası, konuya ilişkin taleplerini de şöyle sıraladı:
"Türkiye’de kamu harcamalarına ayrılan pay artırılmalı; artan nüfus ve büyüyen hizmet ihtiyaçları doğrultusunda kamu istihdamı güçlendirilmelidir.
Kamu hizmetlerinde taşeronluk tamamen sonlandırılmalı, tüm alt işveren uygulamaları kadroya alınarak kamusal istihdam tekleştirilmelidir.
Kamuda sözleşmeli, geçici ve güvencesiz istihdam biçimleri yerine, tüm çalışanlar için kadrolu, güvenceli ve sürekli istihdam esas alınmalıdır.
Merkezi idarede ve yerel yönetimlerde çalışan kamu işçilerinin mevcut haklarında kayıplara yol açacak hiçbir düzenleme yapılmamalı; kazanılmış haklar güvence altına alınmalıdır.
Belediye şirketlerinde çalışan işçiler de doğrudan kamu hizmeti üretmektedir. Bu nedenle, tüm belediye işçilerinin hakları eşitlenmeli; belediye şirket işçilerine kadrove ilave tediye hakkı tanınmalıdır.
İş güvencesi hakkı, kamuda ve özel sektörde çalışan tüm emekçileri kapsayacak biçimde yeniden düzenlenmeli; kamu çalışanları arasındaki mali, sosyal ve özlük farklılıkları ortadan kaldıracak bütüncül bir sistem kurulmalıdır.
Belediyelerde çalışan işçiler için koruyucu ve önleyici iş sağlığı ve güvenliği önlemleri eksiksiz uygulanmalı; riskli birimlerde çalışan işçiler için ek güvenlik ve sağlık protokolleri geliştirilmelidir.
Yerel yönetimlerin merkezi idare karşısındaki mali bağımlılığı azaltılmalı,belediyelere doğrudan kamusal istihdamı artırabilecek bütçe ve kaynak aktarımı sağlanmalıdır.
Belediye ve kamu kurumlarında çalışan işçiler için insanca yaşayabilecek düzeyde yoksulluk sınırını esas alan ücret politikaları benimsenmelidir."