CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’nun (TKİ)
2024 Sayıştay denetim raporuna dikkat çekerek, “Bu tablo bir işletme başarısızlığı
değil, kamu üretiminin bilinçli biçimde tasfiye edilmesinin sonucudur” dedi. Sayıştay’ın
rödövans gelirlerini ayıklayarak yaptığı incelemede TKİ’nin esas faaliyetlerinden
yaklaşık 2,5 milyar TL zarar ettiğini, enflasyon muhasebesi giderleriyle birlikte 2024
yılının 6,4 milyar TL dönem zararıyla kapandığını vurgulayan Genç, kurumun
üretimden koparıldığını ve rödövans gelirleriyle ayakta tutulmaya çalışıldığını ifade
etti.

CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’nun (TKİ)
2024 Sayıştay denetim raporuna dikkat çekerek, kurumun üretimden koparıldığını ve
rödövans gelirleriyle ayakta tutulmaya çalışıldığını söyledi. Genç, “Bu tablo bir işletme
başarısızlığı değil, kamu üretiminin bilinçli biçimde tasfiye edilmesinin sonucudur”
dedi.
“Sayıştay, TKİ’nin gerçek tablosunu ortaya koydu”
CHP’li Aşkın Genç, yaptığı açıklamada TKİ’nin 1957 yılında yerli kömür kaynaklarını
kamu eliyle üretime kazandırmak, enerji arz güvenliğini sağlamak ve sanayiyi ayakta
tutmak amacıyla kurulduğunu hatırlattı. TKİ’nin bugün karşı karşıya olduğu durumun
bir bilanço meselesi olmadığını vurgulayan Genç, “Ortada kamunun üretimden
çekilmesi gerçeği var” ifadelerini kullandı.
Genç, Sayıştay’ın 2024 yılı denetim raporunda yer alan bulguların bu durumu açıkça
ortaya koyduğunu belirterek, rapora göre TKİ’nin faaliyet sonucunun kendi asli işi
olan kömür üretim ve satışına değil, büyük ölçüde rödövans gelirlerine dayandığını
söyledi.
“Esas faaliyetten 2,5 milyar TL zarar”
Sayıştay’ın, TKİ’nin faaliyet kârını rödövans gelirlerinden arındırarak kurumu gerçek
performansı üzerinden incelediğini aktaran Genç, şunları kaydetti:
“2024 yılında faaliyet kârı pozitif görünmesine rağmen, rödövans gelirleri
çıkarıldığında TKİ’nin esas faaliyetlerinden yaklaşık 2,5 milyar TL zarar ettiği
görülüyor. Üstelik bu durum tek yıla özgü değil; son dört yılın üçünde aynı tablo var.
Sayıştay bu durumu açıkça ‘kömür üretim ve satışında yapısal problem’ olarak
tanımlıyor.”
“Üreten kurumdan al-sat yapan yapıya dönüştürüldü”

CHP’li Genç, TKİ’nin gelir yapısının yıllar içinde köklü biçimde değiştirildiğini
belirterek, kurum gelirlerinin yalnızca yaklaşık üçte birinin kendi ürettiği kömürden
geldiğine dikkati çekti. Kalan gelirin rödövans ve al-sat faaliyetlerine dayandığını
ifade eden Genç, “TKİ üretim yapan bir kamu kurumu olmaktan çıkarıldı; sahasını
kiraya veren, sonra da o sahadan çıkan kömürü satın alan bir yapıya dönüştürüldü.
Bu bir yönetim zaafı değil, açık bir siyasi tercihtir” dedi.
“150 milyon TL kâr mümkünken 6,4 milyar TL zarar yazıldı”
Sayıştay raporunun mali tabloyu da net biçimde ortaya koyduğunu vurgulayan Genç,
2024 yılında TKİ’nin diğer gelir ve giderler dikkate alındığında yaklaşık 150 milyon TL
dönem kârı elde edebilecekken, 6,57 milyar TL’lik enflasyon muhasebesi gideri
nedeniyle yılı 6,4 milyar TL dönem zararıyla kapattığını söyledi. Aynı yıl finansman
giderlerinin rödövans gelirlerini dahi aştığını belirten Genç, bunun sorunun muhasebe
tekniğinden değil, yıllardır biriken kırılganlıktan kaynaklandığını ifade etti.
“Bu tablo kader değil, siyasi tercihin sonucu”
TKİ üzerinden kamuoyunda “kamu işletmeleri zarar ediyor” algısı yaratılmak
istendiğini belirten Aşkın Genç, şunları ifade etti:
“Kamu işletmeleri zarar ettiği için değil, üretimden koparıldığı için bu noktaya
getiriliyor. AKP döneminde birçok KİT’te aynı yöntem uygulandı: Üretim zayıflatıldı,
yatırım engellendi, kurumlar işlevsizleştirildi; sonra da ortaya çıkan tablo ‘kaçınılmaz’
gibi sunuldu. Sayıştay’ın 2024 raporu gösteriyor ki TKİ bugün zarar ettiği için değil,
ürettirilmediği için bu hale getirildi. Bu tablo ne tesadüf ne de kaderdir; kamu
kurumlarını işlevsizleştirip ardından ‘verimsiz’ ilan eden bir siyasi anlayışın
sonucudur.”