CHP’Lİ DURMAZ: “ÇİĞ SÜTTE DESTEK TERSİNE ÇALIŞIYOR; ÜRETİCİ LİTRE BAŞINA PEŞİN KESİNTİ ÖDÜYOR, DESTEĞİ 6 AY SONRA ALIYOR”
CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, Ulusal Süt Konseyi’nin 22 Ocak’tan itibaren geçerli olmak üzere çiğ süt tavsiye fiyatını 22,22 TL olarak açıklamasının ardından, üreticinin daha süt parasını almadan KDV–stopaj–borsa payı ve sigorta kesintileriyle karşı karşıya kaldığını belirterek, destekleme sisteminin üreticiyi korumaktan uzak olduğunu söyledi.
Durmaz, üreticiden yapılan peşin kesintilerin, verilen destekle kıyaslandığında “desteğin kâğıt üzerinde kaldığını” vurguladı:
En düşük ücretli dar kapsamlı sigorta yaptıran üretici, 1 litre süt için peşin 0,73995 TL kesinti ödüyor.
Orta ücretli dar kapsamlı sigorta yaptıran üretici, 1 litre süt için peşin 0,77328 TL kesinti ödüyor.
Geniş kapsamlı sigorta yaptıran üreticide ise KDV, stopaj, borsa payı ve sigorta toplamı 1,95662 TL’ye ulaşıyor.
Durmaz, “Üretici bu kesintileri hemen öderken; litre başına 0,50 TL desteklemeyi 6 ay sonra alıyor. Ülkedeki enflasyon şartlarında bu desteğin alım gücü ciddi biçimde eriyor. Yani üretici peşin ödüyor, geç alıyor; aradaki fark üreticinin cebinden gidiyor” ifadelerini kullandı.
“Sütü köylü üretiyor, fiyatı iktidar belirliyor”
Durmaz, çiğ sütün maliyet baskısı altında üretildiğini, ancak üreticinin pazarlık gücünün zayıf bırakıldığını belirterek şunları kaydetti:
“Üretici, maliyetine göre daha yüksek bir fiyat beklerken; açıklanan tavsiye fiyat sahada çoğu zaman tavan fiyat gibi çalışıyor. Üretici, ‘açıklananın da altında’ satışa zorlanıyor. Böyle bir tabloda destekler üreticiyi rahatlatmalıydı; ama mevcut sistem üreticiyi daha baştan kesintilerle boğuyor.”
Çözüm çağrısı: “Destek hemen ve etkili verilmeli”
Kadim Durmaz, süt üretiminin sürdürülebilirliği için desteklerin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak şu önerileri sıraladı:
Litre başı destek 3 TL ye çıkarılmalı, en azından üreticiden peşin kesilen kalemleri karşılayacak düzeye yükseltilmelidir.
Destekleme ödemeleri 6 ay sonra değil, aylık/periyodik ve zamanında yapılmalıdır.
Üreticiden alınan stopaj/benzeri kesintiler ve borsa payı üreticiyi koruyacak şekilde yeniden düzenlenmeli; küçük üretici için muafiyet/indirim getirilmelidir.
Süt üreticisinin sigorta prim yükü artırılmış kamu katkısıyla hafifletilmeli; prim destekleri enflasyona göre güncellenmelidir.
Üreticinin açıklanan fiyattan satış yapabilmesi için piyasada etkin denetim ve sözleşmeli alımda üretici lehine bağlayıcı kurallar hayata geçirilmelidir.
Durmaz, “Bu ülkenin sütünü köylü üretiyor. Köylüyü ayakta tutamazsak ne süt kalır ne hayvancılık. Destek, üreticiyi oyalayan bir başlık değil; üretimi ayakta tutan gerçek bir güvence olmak zorundadır” dedi.
TÜİK verilerine göre Çiğ süt üretimi 2024 yılında %4,7 artarak 22 milyon 487 bin 757 ton oldu.
Üretilen sütün 9.8 milyon tonuna çiğ süt desteği verildi. Geri kalan kısmı kayıt dışı.
Çiğ Süt Desteklemesini bir üreticinin alabilmesi için hayvanlarını sigorta ettirmesi gerekiyor, aksi durumda çiğ süt desteği alamayacak.
Dar kapsamlı hayvan hayat sigortası 525 TL, az dar kapsamlı olanı 840 TL, geniş kapsamlı olanı 6465 TL. Yarısını devlet karşılıyor ama yine de fazla geliyor üreticiye. Hayvanlarını sigorta yaptıramadıkları için üretilen sütün yarısından fazlası çiğ süt desteğinden de yararlanamıyorlar, kayıt dışı kalıyor.
Sıcak süt 0,25 TL, Soğutulmuş süt 0,50 TL, birinci derece örgüt üyesi olan üreticiler 0,60 TL çiğ süt desteği alıyor.
Köylerde yaş ortalaması 58-60 aralığında, küçük aile işletmeleri her geçen gün azalıyor. Küçük aile işletmelerine özel destek verilmeli, kadınların bağkur primleri devlet tarafından karşılanmalı, gençlerin üretime dönmeleri için özel teşvik paketleri açıklanmalı.
