Mersin’de narenciye hasat ve ihracat sezonu sürerken, limon üreticisinin gündeminde
düşük alım fiyatları, yüksek üretim maliyetleri ve dış pazarlara ulaşımda yaşanan
güçlükler bulunuyor. CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, üretici temsilcilerinin
uyarılarına dikkat çekerek Ticaret Bakanlığından üreticinin gelirini koruyacak
önlemleri ve bunların uygulama takvimini açıklamasını istedi.
Kış’ın 23 Eylül 2026 tarihinde verdiği on soruluk yazılı önergeye, Ticaret Bakanı
Ömer Bolat imzasıyla 22 Ekim’de gönderilen cevapta genel ihracat destekleri, tanıtım
faaliyetleri, alternatif güzergâh çalışmaları ve Ukrayna ile ticaret anlaşmasına yer
verildi. Ancak sevkiyat kayıplarının miktarı, navlun desteği, Mersin–St. Petersburg
hattı ve üretici fiyatlarını koruyacak somut tedbirler konusunda istenen bilgiler
açıklanmadı.
“ÇİFTÇİ ÜRÜNÜNÜ SATTIĞINDA MASRAFINI KARŞILAYABİLECEK Mİ?”
Erdemli Ziraat Odası Başkanı Rasim Şahin’in 20 Ekim’de kamuoyuna yansıyan
açıklamasında, limon alım fiyatlarının kilogram başına 4–15 lira, üretim maliyetlerinin
ise 15–20 lira arasında değiştiğini belirttiğini hatırlatan Kış, bu tablonun üreticinin
karşı karşıya olduğu gelir kaybını ortaya koyduğunu söyledi.
Fiyatların ürünün çeşidine, kalitesine ve bahçenin koşullarına göre değişebildiğini
belirten Kış, şöyle konuştu:
“Üretici temsilcisi, alım fiyatlarının maliyeti karşılamadığını söylüyor. Çiftçi gübreye,
ilaca, sulamaya, işçiliğe para harcıyor; aylarca bahçesinde çalışıyor. Hasat geldiğinde
ise ürününü satıp masrafını çıkarıp çıkaramayacağını düşünüyor. Bakanlığın cevap
vermesi gereken soru budur: Mersinli çiftçi bu sezon emeğinin karşılığını nasıl
alacak?”
“SORUNU DA ÇÖZÜM ÖNERİLERİNİ DE SEZON BAŞINDA İLETTİK”
Mersin Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulunun eylül ayında güvenli sevkiyat,
alternatif güzergâhlar ve taşıma kapasitesinin artırılması için çağrı yaptığını
anımsatan Kış, üreticilerin taleplerini sezon başında Meclis gündemine taşıdığını
belirtti.
Önergede Rusya ve Ukrayna’ya sevkiyatta yaşanan iptal, gecikme ve kapasite
kayıplarını; güvenli ticaret koridoru için yürütülen görüşmeleri; Mersin’den St.
Petersburg’a düzenli deniz hattı oluşturulmasını ve navlun desteği verilmesini
sorduğunu ifade eden Kış, şunları kaydetti:

“Üreticilerimiz yalnızca sorun anlatmadı, çözüm de önerdi. Biz de bu taleplerin hangi
aşamada olduğunu sorduk. Bakanlık on soruyu tek başlık altında cevapladı. Kaç
sevkiyat aksadı, ne kadar kapasite kaybedildi, hangi destek ne zaman verilecek;
bunlar açıklanmadı. Üreticinin önünü görebilmesi için açık karar, yeterli kaynak ve
uygulama takvimi gerekiyor.”
“MALİYETİ HESAPLADINIZ, ÜRETİCİYİ KORUMAK İÇİN NE YAPTINIZ?”
Tarım ve Orman Bakanlığının 30 Eylül tarihli duyurusunda, Mersin’de narenciye
üretim maliyetlerinin belirlenmesine yönelik teknik toplantı yapıldığının açıklandığına
dikkat çeken Kış, toplantıda ele alınan maliyetlerin sonuçlarının da kamuoyuyla
paylaşılması gerektiğini söyledi.
Gübreleme, sulama, işçilik, hasat ve taşıma giderlerinin değerlendirildiği çalışmayı
hatırlatan Kış, iki bakanlığa şu soruları yöneltti:
“Kamunun elinde maliyet çalışması varsa sonuçlarını açıklayın. Mersin’de limonun,
mandalinanın, portakalın kilogram başına üretim maliyetini ne kadar hesapladınız?
Bu maliyetlerle bahçedeki alım fiyatlarını karşılaştırdınız mı? Üretici maliyetinin
altında satış yapmak zorunda kalıyorsa hangi önlemi devreye sokacaksınız? Maliyet
hesabı, çiftçiyi koruyacak karara dönüşmediği sürece bahçedeki sorunu çözmez.”
“İHRACAT RAKAMI ÇİFTÇİNİN NET KAZANCINI GÖSTERMİYOR”
Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliğinin açıkladığı dokuz aylık verilerde
ihracat artışı bulunduğunu belirten Kış, toplam ihracat gelirinin yeni hasat
dönemindeki üretici fiyatlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Aynı Birliğin Karadeniz’de güvenli ticaret koridoru oluşturulması çağrısı yaptığına
işaret eden Kış, “İhracatın artması ülkemiz için değerlidir. Ancak ihracat tablosundaki
artış, çiftçinin cebine ne kaldığını tek başına göstermiyor. Üreticinin maliyeti, satış
fiyatı ve borcu da o tablonun yanında görülmelidir. Mersin’in ihracattaki gücünü
sürdürebilmesi için önce üreticisinin ayakta kalması gerekir” dedi.
“YENİ HAT ÖNEMLİ; KAPASİTESİ VE MALİYETİ DE AÇIKLANMALI”
Arkas’ın 30 Ekim tarihli açıklamasında, Mersin ile St. Petersburg arasında yıl sonuna
kadar iki gemiyle çalışılması planlanan servise ilişkin bilgi verildiğini belirten Kış,
alternatif deniz bağlantılarının geliştirilmesini önemli bulduğunu ifade etti.
Kış, bu gelişmenin üretici ve ihracatçı açısından somut sonuçlarının izlenmesi
gerektiğini belirterek şöyle devam etti:
“Yeni bağlantının sezonun ihtiyacını ne ölçüde karşılayacağını, taşıma maliyetini
nasıl etkileyeceğini görmek istiyoruz. Kaç ton ürün taşınabilecek, seferler hangi
sıklıkla yapılacak, küçük üretici ve ihracatçı bu imkândan nasıl yararlanacak?
Bakanlık, özellikle sorduğumuz bu hat hakkında önerge cevabında bilgi vermedi.
Şimdi kapasiteyi, maliyeti ve kamunun sağlayacağı desteği açıklamalıdır.”
“BUGÜNKÜ HASADA BUGÜNÜN ÇÖZÜMÜ GEREKİYOR”

Bakanlık cevabında Ukrayna ile Serbest Ticaret Anlaşması’na da yer verildiğini
hatırlatan Kış, anlaşmanın ticarete katkısının önemli olduğunu, ancak mevcut hasat
dönemindeki sorunlar bakımından somut sonuçlarının açıklanması gerektiğini
söyledi.
Bakanlığın bilgilendirmesine göre anlaşmanın 1 Ekim’de yürürlüğe girdiğini, mal
ticaretine ilişkin gümrük vergisi indirimlerinin ise 1 Ocak 2027’de uygulanmaya
başlayacağını belirten Kış, “Anlaşmanın bugünkü taşıma sorununa, navlun maliyetine
ve üreticinin satış fiyatına katkısı nedir? Hasat takvimi ilerliyor. Çiftçinin ödemeleri
beklemiyor. Bu sezonun ürününü ve üreticisini koruyacak kararların şimdi
açıklanması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
“MERSİN’İN BEREKETİ ÜRETİCİSİNİN BORCUNA DÖNÜŞMESİN”
Kış, Bakanlıklara üretim maliyetlerini yayımlama, sevkiyat kayıplarını açıklama,
navlun desteği konusunda karar verme ve üretici örgütleriyle birlikte takvimli bir
çalışma yürütme çağrısında bulundu.
“Bu mesele bahçeden limana kadar Mersin’in meselesidir. Üreticinin kazanamadığı
yerde tarım işçisi, nakliyeci, paketleme tesisi ve esnaf da etkilenir. Mersinli çiftçi
üretmekten vazgeçmesin diye emeğinin karşılığını güvence altına almak zorundayız.
Bakanlığın cevabı var; fakat üreticinin kazancını koruyacak somut kararlar o cevapta
yok. Biz bu kararların takipçisi olacağız. Mersin’in bereketinin üreticisinin borcuna
dönüşmesine izin vermeyeceğiz.”