CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Kurban Bayramı öncesi emekliye verilecek 4
bin TL bayram ikramiyesine ilişkin yaptığı açıklamada, ikramiyenin alım gücündeki
düşüşü ortaya koydu. Güncel market fiyatlarına göre 4 bin TL ile yalnızca 4 kilo dana
eti ya da 3,5 kilo kuzu eti alınabildiğini belirten Genç, en temel bayram alışverişinin
dahi bu tutarın büyük kısmını tükettiğini ifade etti.
Bayram ikramiyesinin yıllar içindeki erimesine dikkat çeken Genç, 2018’de bin TL’lik
ikramiyenin kurban bedelini karşılayabildiğini, bugün ise 4 bin TL’nin kurban bedelinin
üçte birine dahi ulaşamadığını vurguladı.
Genç, açıklamasında şunları kaydetti:
“Emekliye verilen 4 bin liralık bayram ikramiyesi, bugün ne bayramı karşılayan ne de
mutfağı dolduran bir destek olmaktan çıkmıştır. Kurban Bayramı yaklaşırken ortaya
çıkan tablo, emeklinin nasıl bir geçim sıkıntısına mahkum edildiğini açıkça
göstermektedir.
“4 bin TL ile yalnızca 4 kilo dana eti ya da 3,5 kilo kuzu eti alınabilmektedir”
Bugün market fiyatlarına göre dana etinin kilogramı 985 TL, kuzu etinin kilogramı ise
bin 149 TL’dir. Bu tabloya göre 4 bin TL ile yalnızca 4 kilo dana eti ya da 3,5 kilo kuzu
eti alınabilmektedir. Peynirde, süt ürünlerinde, sebzede durum farklı değil. Beyaz
peynir 373 TL, kaşar peyniri 494 TL, domates 123 TL seviyesinde. Yani emeklinin
eline geçen bu para, birkaç temel ürün alındığında hızla tükenen bir tutardır. Bu
rakamlarla en mütevazı bayram alışverişi dahi 2 bin 500–2 bin 800 TL bandına
ulaşmaktadır. Üstelik bu sepette temizlik, şekerleme, misafir ağırlama gibi bayramın
zorunlu kalemleri yok. Emekliye verilen 4 bin TL, bir bayramı karşılayan değil, ancak
birkaç kalemi tamamlayabilen bir tutar haline gelmiştir.
“2018’de bayram ikramiyesi kurban bedelini karşılayabiliyorken, bugün üçte
birine bile ulaşamıyor”
Asıl çarpıcı olan ise bayram ikramiyesinin yıllar içindeki erimesidir. 2018 yılında
emekliye verilen bin TL bayram ikramiyesi, aynı yıl 850 TL olan vekaletle kurban
bedelinin yüzde 118’ine denk geliyordu. Yani emekli, bayram ikramiyesiyle kurban
kesebiliyordu. Bugün ise 4 bin TL’lik ikramiye, geçtiğimiz yıl 13 bin 500 TL olarak
açıklanan kurban bedelinin yalnızca yüzde 29,6’sına karşılık gelmektedir. Piyasada
17–23 bin TL aralığında konuşulan küçükbaş kurbanlık fiyatları dikkate alındığında
ise bu oran yüzde 17–24 seviyesine kadar düşmektedir. Başka bir ifadeyle; 2018’de
bayram ikramiyesi bir kurban bedelini karşılayabiliyorken, bugün aynı ihtiyaç için
gereken tutarın üçte birine bile ulaşamamaktadır.
“Açlık sınırı 32 bin 793 TL… 4 bin TL’lik ikramiye bunun yüzde 12’sine karşılık
geliyor”
Bu tablo tesadüf değil. Mart ayında markette 41 ürünün 33’ünde fiyat artışı
yaşanmıştır. Karnabahar yüzde 119, sivri biber yüzde 91, domates yüzde 75 artmıştır.
Üretim tarafında ise maliyetler hızla yükselmeye devam etmektedir. Mazot bir yılda
yüzde 57,9, gübre fiyatları yüzde 50-60 bandında artmıştır. Yani bir yanda hızla artan
maliyetler, diğer yanda buna bağlı yükselen fiyatlar, buna karşılık yerinde sayan
gelirler vardır. Bu tablo, yanlış ekonomi politikalarının doğrudan sonucudur. Üstelik
emekli sadece market fiyatlarıyla değil, zamlı faturalarla da karşı karşıyadır. Nisan
başında elektriğe yüzde 25, doğalgaza yüzde 37’ye varan zam yapıldı. Bugün açlık
sınırı 32 bin 793 TL’ye ulaşmış durumda. 4 bin TL’lik bayram ikramiyesi bu tutarın
yalnızca yüzde 12’sine karşılık gelmektedir.
“Sorun kaynak yetersizliği değil, kimden yana kullanıldığıdır”
Bu tabloyu görmeden, emekliye verilen 4 bin TL’yi ‘bayram ikramiyesi’ olarak sunmak
gerçeklikle bağdaşmamaktadır. Açıkça söylüyoruz: Bu ödeme bugün bayramı
karşılayan bir destek değildir. Bu ödeme, emeklinin alım gücünün nasıl eridiğinin
somut göstergesidir. Emekli bugün bayrama hazırlanırken ‘ne alabilirim’ diye değil,
‘hangisinden vazgeçmeliyim’ diye hesap yapmak zorunda kalmaktadır. Sorun
rakamların yetersizliği değil, tercihlerin yanlışlığıdır. Bu ülkenin kaynakları vardır.
Sorun, bu kaynakların kimden yana kullanıldığıdır.”
