Sağlık emekçileri: Bütçeden faize yüzde 14,6, sağlığa ise yüzde 7,2 pay ayrılıyor, bu iktidarın önceliğini açıkça ortaya koyuyor

Sağlık emekçileri, Sağlık Bakanlığı'nın 2027 bütçesine ilişkin İl Sağlık Müdürlüğü önünde eylem yaptı. Yapılan açıklamada “Sağlık hizmeti şirketlerin kâr elde edeceği bir alan değil, toplumun temel hakkıdır.” vurgusu yapıldı, bütçede faize yüzde 14,6 pay ayrılırken, sağlığa bunun yarısından az miktarda; yüzde 7,2 pay ayrılması eleştirildi. Kamu harcamalarının şeffaf ve demokratik denetime açılması, halkın, emekçilerin üzerindeki adaletsiz vergi yükü azaltılması istendi.

16 Kasım 2026 Pazartesi 15:02
Sağlık emekçileri: Bütçeden faize yüzde 14,6, sağlığa ise yüzde 7,2 pay ayrılıyor, bu iktidarın önceliğini açıkça ortaya koyuyor

Açıklamada ayrıca okul çağındaki çocuklarda yetersiz ve dengesiz beslenmenin; büyüme ve gelişme geriliği, obezite, dikkat ve öğrenme güçlüklerine yol açtığı anımsatıldı ve ""Ücretsiz okul yemeği programları kamusal sağlık ve eğitim politikasının parçası olmalı, 2027 bütçesinde yeterli kaynakla desteklenmelidir." denildi.

İstanbul Tabip Odası (İTO) ve Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), Sağlık Bakanlığı'nın 2027 bütçesine ilişkin  İl Sağlık Müdürlüğü önünde eylem gerçekleştirdi. “Sağlıkta ticaret ölüm demektir”, “Sermayeye değil, emekçiye bütçe”, “Vergide adalet istiyoruz”, “Sefalete teslim olmayacağız”, “Çalışırken ölmek istemiyoruz” sloganları atan hekimler ve sağlık çalışanları okudukları ortak basın açıklamasıyla itiraz ve taleplerini dile getirdi.

TALEPLER SIRALANDI

Sağlık hizmetinin şirketlerin kar elde edeceği bir alan değil, toplumun temel hakkı olduğunun vurgulandığı açıklamada talepler şöyle sıralandı:

“1. Sağlık hizmetleri bütçesinin merkezi bütçe içerisindeki payı en az yüzde 10'a çıkarılmalı, koruyucu sağlık hizmetlerinin payı yüzde 40'a yaklaştırılmalıdır.

2. Sağlık hizmetleri herkes için eşit, ücretsiz, nitelikli ve erişilebilir olmalı; katkı payı, katılım payı ve ilave ücret uygulamalarına son verilmelidir.

3. Kamusal sağlık yatırımları artırılmalı, şehir hastanelerinin KÖİ modeli sonlandırılmalı, kamu kaynakları şirketlere değil halkın sağlık ihtiyaçlarına ayrılmalıdır.

4. Taşeron, sözleşmeli ve güvencesiz istihdam kaldırılmalı; bütün sağlık emekçileri kadrolu ve güvenceli istihdam edilmelidir.

5. Performans ve teşvik sistemine son verilerek emekliliğe yansıyan, tek kalemde ve insanca yaşamaya yetecek temel ücret uygulanmalıdır.

6. Sağlıkta şiddeti önlemek için etkili önlemler alınmalı, riskli birimlerde personel sayısı artırılmalı ve bağımsız bir bütçe oluşturulmalıdır.

7. Aşı, ilaç ve tedaviye erişim kamu güvencesine alınmalı; HPV aşısı ulusal aşı programına dahil edilmeli, ilaç yoklukları önlenmelidir.

8. Sağlıkta bölgesel eşitsizlikler giderilmeli; ihtiyaç duyulan bölgelere yeterli sağlık emekçisi, altyapı ve yatırım sağlanmalıdır.

9. Kadınların, çocukların, yaşlıların ve engellilerin ihtiyaçlarını esas alan toplumsal cinsiyete duyarlı bütçe politikaları uygulanmalı, kamusal kreşler açılmalıdır.

10. Kamu harcamaları şeffaf ve demokratik denetime açılmalı; sendikalar ve meslek örgütleri sağlık hizmetlerinin planlanması ve denetlenmesinde söz sahibi olmalıdır.

11. Halkın ve emekçilerin üzerindeki adaletsiz vergi yükü azaltılmalı; vergide adalet sağlanarak sermayenin doğrudan vergi yükümlülüğü artırılmalıdır.

12. Anadilinde sağlık hizmeti hakkı güvence altına alınmalı, tıbbi tercüman kadroları oluşturulmalıdır.

13. Sağlık emekçilerinin örgütlenme, demokratik katılım ve söz hakkı güvence altına alınmalı; hukuksuz biçimde ihraç edilen sağlık emekçileri görevlerine iade edilmelidir.”

“KİMİN DESTEKLENİP KİMİN GÖZ ARDI EDİLDİĞİ BÜTÇELER ARACILIĞIYLA ORTAYA ÇIKAR”

Açıklamada taleplere ilişkin şu değerlendirmelere yer verdildi:

"Bütçeler yalnızca gelir ve gider tablolarından ibaret değildir. Bütçeler, bir ülkede yaratılan toplumsal zenginliğin kimler için ve hangi ihtiyaçlar doğrultusunda kullanılacağını gösteren siyasi ve ekonomik belgelerdir. Halktan toplanan vergilerin nereye harcandığı, hangi toplumsal ihtiyaçların öncelendiği, kimin desteklenip kimin göz ardı edildiği bütçeler aracılığıyla ortaya çıkar. 

“SAĞLIĞA AYRILAN PAY FAİZ GİDERLERİNİN YARISI”

2027 yılı bütçesi ise halkın temel ihtiyaçlarından, sosyal haklardan ve kamusal hizmetlerden çok borçlanmayı, faiz ödemelerini ve sağlık hizmetlerinin ticarileştirilmesini önceleyen bir anlayışla hazırlanmıştır. 27,3 trilyon TL'lik merkezi bütçede Sağlık Bakanlığına ayrılan 1 trilyon 960 milyar 897 milyon TL, toplam bütçenin yalnızca yüzde 7,2'sidir. Buna karşılık faiz giderlerine ayrılan pay yüzde 14,6'dır. Sağlığa ayrılan payın faiz giderlerinin yarısı düzeyinde kalması, bütçe önceliklerinin hangi yönde belirlendiğini açıkça göstermektedir.

Bakanlık bütçesinin toplam bütçe içindeki yüzde 7,2’lik payının 2026 yılına göre değişmemesi, sağlığın bütçe öncelikleri arasında yer almadığını göstermektedir. Önceki yıla göre yüzde 33 artış öngörülse de enflasyonun yüzde 30’un üzerinde olması nedeniyle bu artış reel anlamda bir iyileşme sağlamamakta, sağlık bütçesi yetersizliğini korumaktadır.

“SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİMİN GELİR DÜZEYİNE BAĞLI OLDUĞU BİR SİSTEMDE SAĞLIK HAKKINDAN SÖZ EDİLEMEZ”

Sağlık hizmetlerine ayrılan kaynakların artırılmasını, merkezi bütçe içerisindeki payının en az yüzde 10'a çıkarılmasını istiyoruz. OECD ülkelerinde sağlık harcamalarının GSYH içindeki payı ortalama yüzde 9,3 iken Türkiye'de yüzde 5'in altında kalmaktadır. Halkın sağlık hizmetlerine erişimi giderek daha fazla ekonomik koşullara bağlı hale gelmektedir. Katkı payları, katılım payları, ilave ücretler ve cepten yapılan sağlık harcamaları yurttaşların sağlık hakkına erişimini zorlaştırmaktadır.

2024 yılında kişi başına sağlık harcaması yüzde 89,2 artarak 27 bin 587 TL'ye yükselmiş, hane halkının toplam sağlık harcamaları içerisindeki cepten ödeme payı yüzde 18,8'e ulaşmıştır. Sağlık hizmetlerine erişimin gelir durumuna bağlı olduğu bir sistemde sağlık hakkından söz edilemez. Sağlık hizmetleri herkes için eşit, ücretsiz, nitelikli ve erişilebilir olmalıdır.

“SAĞLIK POLİTİKALARININ ÖNCELİĞİ TEDAVİ ETMEK DEĞİL, HASTALIĞI ÖNLEMEK OLMALIDIR”

2027 Sağlık Bakanlığı bütçesinde koruyucu sağlık hizmetlerine 585 milyar TL, tedavi edici sağlık hizmetlerine ise 1 trilyon 359 milyar TL ayrılmıştır. Başka bir ifadeyle sağlık bütçesinin yüzde 30'u koruyucu, yüzde 70'i tedavi edici sağlık hizmetlerine ayrılmaktadır. Oysa sağlık politikalarının önceliği hastalıkları tedavi etmek değil, hastalıkları ortaya çıkmadan önlemek olmalıdır.

Aşılama hizmetlerinde yaşanan sorunlar, kızamık vakalarındaki artış, HPV aşısının ulusal aşı programına alınmaması ve aşı tedarikinde yaşanan aksaklıklar koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Okul çağındaki çocuklarda yetersiz ve dengesiz beslenme; büyüme ve gelişme geriliği, obezite, dikkat ve öğrenme güçlüklerine yol açmaktadır. Bu nedenle ücretsiz okul yemeği programları kamusal sağlık ve eğitim politikasının parçası olmalı, 2027 bütçesinde yeterli kaynakla desteklenmelidir.

Birinci basamak sağlık hizmetleri güçlendirilmeden, aile sağlığı merkezlerine yeterli kaynak ve personel sağlanmadan sağlık sisteminin sorunları çözülemez. Aile hekimliği çalışanlarının iş ve gelir güvencesini zayıflatan uygulamalara son verilmelidir. Koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan bütçe payı yüzde 40'a yaklaştırılmalı, sağlık sistemi toplumun ihtiyaçları doğrultusunda yeniden planlanmalıdır.

“SAĞLIK EMEKÇİSİ SAYISI YETERSİZ”

Sağlık hizmetlerine başvuru sayıları rekor düzeylere ulaşırken sağlık emekçisi sayısı bu artışa paralel biçimde artırılmamaktadır. Sağlık Bakanlığının 2025 Sağlık İstatistikleri Haber Bülteni'ne göre hekime başvuru sayısı 2024 yılında 1 milyar 47 milyon iken 2025 yılında 1 milyar 138 milyona yükselmiştir. Kişi başına hekime müracaat sayısı 13,2'ye ulaşmıştır. Buna karşılık OECD verilerine göre Türkiye'de bin kişiye düşen hekim sayısı 2,4, hemşire sayısı 2,9 iken OECD ortalaması hekimlerde 3,9, hemşirelerde 9,2'dir. Bu tablo, sağlık hizmetlerine yönelik talep artarken sağlık emekçisi sayısının yetersiz kaldığını göstermektedir.

Artan hasta yükü, beş dakikaya kadar düşen muayene süreleri, randevu sorunları, ağır çalışma koşulları, angarya işler, esnek ve güvencesiz istihdam ile sağlıkta şiddet hem sağlık emekçilerinin yaşamını hem de sunulan hizmetin niteliğini olumsuz etkilemektedir.

Sağlık hizmetlerinin niteliği, sağlık emekçilerinin emeği ve çalışma koşullarından bağımsız düşünülemez. Taşeron, sözleşmeli ve güvencesiz istihdam modellerine son verilmesini; tüm sağlık emekçilerinin kadrolu ve güvenceli istihdam edilmesini istiyoruz. Performans ve teşvik sistemi yerine tek kalemde, emekliliğe yansıyan, insanca yaşamaya yetecek temel ücret talep ediyoruz.

Sağlıkta şiddeti önlemek için yalnızca açıklama yapılmasını değil, etkili yasal düzenlemeler, güvenlik önlemleri, riskli birimlerde yeterli personel istihdamı ve caydırıcı yaptırımlar için bütçede özel kaynak ayrılmasını istiyoruz.

“ŞEHİR HASTANELERİNİN KÖİ MODELİYLE İŞLETİLMESİNE SON VERİLSİN, KAMU KAYNAKLARI KAMUSAL SAĞLIK HİZMETLERİNE YÖNLENDİRİLSİN”

Kamu-Özel İşbirliği modeliyle yapılan şehir hastaneleri, uzun yıllara yayılan kira ve hizmet alımı ödemeleriyle kamu bütçesi üzerinde ağır bir yük oluşturmaktadır. 2027 bütçesinde 18 şehir hastanesi için şirketlere yapılması öngörülen toplam ödeme 160,6 milyar TL'dir. Bunun 82,3 milyar TL'si kira, 78,4 milyar TL'si hizmet alımı gideridir.

Bu kaynaklar, kamu hastanelerinin altyapısının güçlendirilmesi, sağlık emekçisi istihdamının artırılması, koruyucu sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve halkın ücretsiz sağlık hizmetine erişimi için kullanılabilecekken şirketlere yapılan uzun vadeli ödemelere ayrılmaktadır.

Şehir hastanelerinin KÖİ modeliyle işletilmesine son verilmesini, döviz garantili ödemelerin durdurulmasını, kamu kaynaklarının şirketlerin kazançlarına değil, kamusal sağlık hizmetlerine yönlendirilmesini talep ediyoruz. Kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı ticari sır gerekçesiyle halktan ve emek örgütlerinden gizlenmemelidir. Şehir hastaneleri, özel hastanelerle SGK ilişkileri ve bütün kamu harcamaları sendikaların ve meslek örgütlerinin katıldığı demokratik denetime açılmalıdır.

“SAĞLIKTA PİYASALAŞTIRMA YURTTAŞLARIN HARCAMALARINI ARTIRIRKEN SAĞLIK EMEKÇİLERİNİN ÇALIŞMA KOŞULLARINI DA AĞIRLAŞTIRIYOR”

Son 25 yılda özel hastane sayısı iki kattan fazla artarak 2025 yılında 540'a ulaşmıştır. Toplam hastanelerin yüzde 34'ü özel sektöre aittir. Özel sektörün yeni doğan yoğun bakım yataklarındaki payının yüzde 50'ye ulaşması, özellikle yeni doğan çetesi gibi sağlık skandalları sonrasında özel sağlık kuruluşlarının denetimi ve kamusal kapasitenin güçlendirilmesi konusundaki eksiklikleri ortaya koymaktadır.

Sağlık hizmetlerinin piyasalaştırılması yurttaşların cepten yaptığı harcamaları artırırken sağlık emekçilerinin çalışma koşullarını da ağırlaştırmaktadır. Özel sektörde güvencesiz çalışma, düşük ücret ve mobbing sorunları devam etmektedir.

Sağlık hizmeti şirketlerin kar elde edeceği bir alan değil, toplumun temel hakkıdır. Kamu sağlık kurumları güçlendirilmeli, özel sağlık kuruluşları etkin biçimde denetlenmeli, sağlık hizmetleri eşit ve ücretsiz sunulmalıdır.

“SAĞLIK HİZMETLERİNE ERİŞİMDE EŞİTSİZLİK”

Sağlık hizmetlerine erişim, yaşanılan bölgeye ve ekonomik koşullara göre farklılaşmaktadır. Türkiye'de 10 bin kişiye düşen hastane yatağı sayısı 31 iken OECD ortalaması 42'dir. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde hekim ve hemşire başına düşen kişi sayısının yüksekliği, sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizliği açıkça ortaya koymaktadır.

Bebek ölüm hızının Güneydoğu Anadolu'da binde 11,5, Türkiye genelinde ise binde 7,7 olması, sağlık hizmetlerinin yanı sıra yoksulluk, beslenme ve barınma koşullarının da toplum sağlığı üzerindeki etkisini göstermektedir. Öte yandan kadınların, çocukların, yaşlıların ve engellilerin ihtiyaçları bütçede yeterince karşılık bulmamaktadır. Kamusal kreşlerin yaygınlaştırılmaması, bakım hizmetlerinin kadınların ücretsiz ve güvencesiz emeği üzerinden yürütülmesi toplumsal eşitsizlikleri derinleştirmektedir.

Kadınların üreme sağlığı hizmetlerine erişiminin güvence altına alınmasını, ücretsiz korunma yöntemlerinin sağlanmasını, kamusal kreşlerin açılmasını, engellilerin toplumsal yaşama katılımını destekleyen hizmetlerin güçlendirilmesini istiyoruz. Anadilinde sağlık hizmetine erişim için tıbbi tercüman kadroları oluşturulmalı, sağlık hizmetlerinin planlanmasında bölgesel ve toplumsal ihtiyaçlar esas alınmalıdır."

KIRIMLI: BU YAĞMA DÜZENİNİN HEPİMİZİN SAĞLIĞINI VE HAYATINI TEHDİT ETTİĞİNİ BİLİYORUZ

Eylemde İTO Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Emrah Kırımlı da bir konuşma yaptı. Kırımlı bütçeye ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Bu bütçede vergide adalet yok. Bu bütçede ne yazık ki özel hastanelere vergi affı var. Özel hastanelerde çalışanların hastane patronlarından daha fazla vergi ödediği bir düzen var. Bunun bir yağma düzeni olduğunu biliyoruz. Bu yağma düzenine karşı da mücadele etmeye devam ediyoruz. Bu yağma düzeninin hepimizin sağlığını, hayatını tehdit ettiğini biliyoruz. Çalışırken, evimize giderken, barınırken hayatımızı kaybettiğimizi biliyoruz. Bu yağma düzenine de son verilmesi için mücadele etmeye devam edeceğiz.”

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.